🌹🌹चित्रपट गप्पा🌹🌹

 

         दोन वेगवेगळ्या विषयांवरील चित्रपटांची ओळख आज तुम्हाला करून देणार आहे. आयुष्यात आपली  आवड जोपासताना कौटुंबिक जबाबदारीकडे दुर्लक्ष करू नये हे सांगणारा ‘अनुराधा’, आणि प्रौढ तरुणींच्या एकाकी जगण्याविषयी मनोगत व्यक्त करीत प्रेक्षकांना गंभीर करणारा ‘नायदर गर्ल नॉर वूमन’ हे दोन चित्रपट माझ्या दृष्टीने कसे वाटले, ते इथे सांगत आहे…..........

 

🌹अनुराधा(१९६०)🌹

(दिग्दर्शक - हृषिकेश मुखर्जी, कथा - सचिन भौमिक, संगीत - पंडित रविशंकर, गीत लेखन - शैलेंद्र व इतर, प्रमुख भूमिका - लीला नायडू व बलराज सहानी, पार्श्वगायन - लता मंगेशकर, मन्ना डे व महेंद्र कपूर). 

                

            संगीतात दर्दी असलेली धनाढ्य कुटुंबातली अनुराधा ही सुस्वरूप तरुण मुलगी गोड गळ्याची गायिका आहे. तीचे नेहेमी गाण्याचे कार्यक्रम होत असतात. वडिलांना तिचे कौतुक असते. त्या कुटुंबाच्या  परिचयातील एक तरुण अनुराधाच्या गळ्यातील सुरांवर फिदा असतो.

            तो परदेशातून आल्यावर अनुराधाचे वडील त्याला लग्नाविषयी विचारतात. त्याला खूप आनंद होतो. पण तो तिच्या वडिलांना विचारतो. ‘तीच्या इच्छेचे काय ?’ ते म्हणतात, 'तीचे काय ? मी म्हणेन त्यावर ती कशाला नाही म्हणेल ?’

            दुसरीकडे, एका डॉक्टरशी अनुराधेची भावामार्फत ओळख होते. नंतर एका छोट्या अपघातामुळे तो उपचार करण्याच्या निमित्ताने घरी येऊ लागतो. दोघांची मने जुळतात. चांगली मैत्री होते. अनुराधाच्या शास्त्रीय सुरांवर तो खुश असतोच.

            वडिलांनी आपले लग्न दुसऱ्याबरोबर ठरविल्याचे अनुराधा मित्राला सांगते. तो म्हणतो, ‘मी तुझ्याएव्हढा श्रीमंत नाही. गरीब आहे. माझ्याबद्दल तुला फारशी माहिती पण नाही. शिवाय मी या डॉक्टरी पेशाशी निगडीत आहे. गावात मी काम करीत आहे, तुला कसे जमणार हे सगळे ?’ अनुराधाला सारे मान्य असते. कारण ती त्याच्यावर प्रेम करतेय !  

            ती वडिलांशी वाद घालते व एक दिवस डॉक्टर मित्राकडे निघून येते. सगळे फायनल करून दोघे लग्न करतात. त्यांचा संसारही सुरू होतो. त्यांना छान मुलगी होते.

            नंतर हळूहळू तो अनुराधाऐवजी आपल्या डॉक्टरी सेवेत जास्त गुंतत जातो. अनुराधा उदास होते. तीला आता पच्छाताप होतोय. पण कौटुंबिक जबाबदारीही तीला सोडायची नसते.

            दरम्यान, अनुराधावर प्रेम करणारा पूर्वीचा इच्छुक तरुण अपघातामुळे तीच्या नवऱ्याचा पेशंट बनून तीच्या घरी येतो. तेथेच उपचारासाठी राहातो. भूतकाळाची आठवण काढून तो अनुराधाशी संवाद सुरू करतो. त्या दोघांची जवळीक(भावनिक) होते !

            अनुराधा पुन्हा संगीताकडे करिअर करण्याचा निश्चय करून आपल्या पित्याच्या घरी जायचे ठरवते. साथीला तो तरुण पेशंट आहेच.

            ‘मी उद्या जाणार पित्याकडे कायमचे राहायला,’ असे अनुराधा डॉक्टर नवऱ्याला सांगते. तो दुःखी होतो. पण अनुराधाला अडवीत नाही. फक्त त्याच दिवशी एका मोठ्या डॉक्टरची व एका धनाढ्य पेशंटच्या पित्याची यांच्या घरी भेट होणार असते. त्यांना आग्रहाने आमंत्रण याने दिलेले असते. ‘त्यांचा पाहुणचार तरी कर’ असे तो तिला सांगतो. अनुराधा तयार होते.

             पाहुणे घरी येतात. तो पाहुणा अनुराधाच्या गाण्यांशी परिचित आहे. ‘आपल्या आयुष्यात पूर्वी येऊन गेलेली प्रेमिका अशीच होती,’ असे तो सांगतो. अनुराधाला प्रोत्साहनही देत, ‘संगीताची सेवा सदैव करीत राहा’ असे तिला सांगतो. ‘तुझा नवरा किती मोठा डॉक्टर बनला तरी त्याच्या मागे तुझे कष्ट व झोकून देणे आहे.’ हे तिला(आणि पतीलाही) पटवून देतो.

             अखेर ती निर्णय बदलते. आपल्या संसारातच राहायचे ठरवते. इथे चित्रपट संपतो.

             या चित्रपटाला ख्यातनाम शास्त्रीय गायक-वादक पंडित रविशंकर यांचे श्रवणीय संगीत दिलेले आहे. त्यामुळे सगळी गीते श्रवणीय झाली आहेत. ‘अनुराधा’ला राष्ट्रीय पुरस्कार देखील मिळालाय. एकंदरीत ‘अनुराधा’ चित्रपट चांगले कथानक, श्रवणीय संगीत व कलावंतांचा उत्तम अभिनय यांमुळे अजून स्मरणात राहिलाय.

 

🌹नायदर गर्ल नॉर वूमन(२०२२)🌹

 

              अंजली पाटील दिग्दर्शित हा एक लघुपट आहे. पण याचा कालावधी तासाभराचा आहे. प्रौढ तरुणींच्या एकाकी जगण्याविषयी प्रांजळ भाष्य यात चित्रित केले आहे. या तरुणी आपल्या मनातले वास्तव प्रेक्षकांपुढे मांडतात. त्यांचा आनंद, मनातली खंत, आणि वास्तव जगणे, हे संवाद व दृश्यातून प्रेक्षकांपुढे सादर होते. पण त्यांच्या संवादात अपेक्षित मोकळेपणा दिसत नाही. जगण्यातले स्वातंत्र्य, स्त्री-पुरुष संबंध, स्वतःचे करिअर या संदर्भात या प्रौढ तरुणी पूर्णतः व्यक्त झालेल्या नाहीत.

             चित्रपटाचा विषय गंभीर व महत्त्वाचा आहे. असे असूनही मांडणी करताना दिग्दर्शिका काहीशी कमी पडलीय. चित्रपट पाहताना यामुळे रसभंग होतो. संवाद करणाऱ्या तीनही तरुणी उच्चभ्रू समाजातल्या आहेत. इतर वर्गातल्या विशेषत: गरीब, सर्वसामान्य व मध्यमवर्गीय प्रौढ तरुणी या समस्येला सामोऱ्या जात नसतील ?, हे देखील दिग्दर्शिकेने चित्रपटात दाखविणे अपेक्षित होते.                                 

             चित्रपट पूर्ण झाल्यानंतर आयोजित प्रश्नोत्तरांमध्ये उपस्थित अभ्यासू प्रेक्षकांनी वरील मुद्दे उपस्थित केले. अंजली पाटील आणि उपस्थित दोन कलावंतांनी त्यावर समर्पक उत्तरेही दिली. दिग्दर्शिकेने महत्वाचा विषय आपल्या चित्रपटातून मांडल्याबद्दल त्या कौतुकास पात्र आहेत.     

 

 

                   🏵️🏵️🏵️🏵️🏵️