🌹🌹लक्षवेधी🌹🌹

 

             शहरामधील गरीब आणि गरजू रहिवाशांना घरे मिळवून देण्यासाठी समाजवादी नेते प. बा. सामंत आणि मृणालताई गोरे यांच्या समर्थ नेतृत्वाखाली सुरू झालेली क्रांतीकारी निवारा चळवळ यशस्वी होऊन मुंबईतील गोरेगाव पूर्व परिसरात नागरी निवारा वसाहतीमध्ये आज हजारो कुटुंबांना हक्काचा निवारा मिळाला आहे. अशा कित्येक चळवळी यशस्वी करून समाजकार्यात आपले आयुष्य झोकून देणारे स्पष्टवक्ते व तत्वनिष्ठ व्यक्तिमत्व स्वर्गीय प. बा. तथा बाबुराव सामंत यांचा जन्मदिन मुंबईतील प्रसिद्ध समाजसेवी संस्था केशव गोरे स्मारक ट्रस्ट दरवर्षी साजरा करते.

             या निमित्ताने दरवर्षी समाजातील तळागाळातील लोकांसाठी कार्य करणाऱ्या ध्येयवेड्या कार्यकर्त्यांमधून योग्य व्यक्तीची निवड तज्ञांची समिती करते. मान्यवरांच्या उपस्थितीत त्या व्यक्तीस ‘संघर्ष पुरस्कार’ सन्मानपूर्वक दिला जातो. आजपर्यंत पंधरा सेवाव्रतींना संघर्ष पुरस्कार देऊन गौरविण्यात आले आहे.

             २०२५ मध्ये सुजाता बोंगाडे या विदर्भातील तरुण व तडफदार कार्यकर्तीला संघर्ष पुरस्कार प्रदान करण्यात आला. या लक्षवेधी व्यक्तिमत्वाच्या समाजकार्याची ओळख येथे देत आहे. ती तुम्हालाही प्रेरणादायी ठरेल.

🌹विदर्भ कन्या🌹

             सुजाताताईं बोंगाडे यांचा जन्म विदर्भाची राजधानी असलेल्या नागपूरमध्ये झाला. त्यांचे बालपणही तिथलेच. बाबा मिलमध्ये कामगार होते. ते मदतशील वृत्तीचे असल्याने सुजाताताई देखील समाजकार्यात सक्रिय झाल्या. नागपूर शहरात महिला बचत गटाची योजना सर्व गरजू महिलांपर्यंत पोहोचत नव्हती, हे लक्षात आल्यावर सुजाताताईंनी सरकारी सामाजिक कार्य विभागाकडे अथकपणे पाठपुरावा केला आणि त्या महिलांना सक्षम करून मुख्य प्रवाहात आणले. बांधकाम करणारे बाल मजूर पोटापाण्यासाठी राबतात, पण त्यांना कायद्याने कामावर ठेवता येत नाही, याकरिता बांधकाम मजूर योजना अधिनियम या कायद्याची प्राथमिक ओळख व्हावी म्हणून प्रशिक्षण शिबिरे केली. बालमजुरांचे सर्वेक्षणही केले.

            विदर्भातील तीन जिल्ह्यात झळ बसलेल्या लोकांवरील अन्याय दूर व्हावा म्हणून जे गोसेखुर्द आंदोलन झाले, त्यात सुजाताताई अग्रस्थानी होत्या. भूमी संपादन अधिनियमाअन्वये गरजूंना वाढीव मोबदला मिळवून देण्यासाठी त्यांनी पाठपुरावा केला. या व्यतिरिक्त घरेलु कामगार व कचरा वेचणाऱ्या गरीब महिलांचे प्रत्यक्ष वास्तव त्यांनी जवळून अनुभवलेय. विदर्भ मोलकरीण संघटनेच्या अध्यक्षपदाची जबाबदारी २०२३ पासून सांभाळतात. सर्वदूर महाराष्ट्रातील घरेलु कामगार संघटनांशी समन्वय करून त्यांना न्याय देण्यासाठी त्या आजही प्रयत्न करीत आहेत. घरेलु कामगारांचे रेट कार्ड नाही याबद्दल त्या खंत व्यक्त करतात. आपल्या समाजामध्ये आजही स्त्री आणि पुरुषाला समान वागणूक मिळत नाही, त्यांच्यावर आज देखील अन्याय होतो, याचे त्यांना दुःख आहे.

           घरेलु कामगारांना अद्यापही पुरेसा पगार दिला जात नाही. कचरा वेचकांचे काम तर अत्यंत घाणेरडे असते. आरोग्याला कार्बन वायूपेक्षा धोकादायक मिथेल वायुला सामोरे जावे लागते. त्यांनाच नव्हे तर सर्व प्रकारच्या कामगारांना कामगार रोग्य विमा योजना लागू होणे आवश्यक आहे. सुका कचरा आणि ओला कचरा वेगवेगळा केल्याशिवाय म्युनिसिपलाटी घेत नाही. पण कचरावेचकांना मात्र मिळेल तसा कचरा उचलावा लागतो. याला जबाबदार कोण ?, हा गंभीर सवाल सुजाताताई उपस्थित करतात.

           या पुरस्कार सोहळ्यात सुजाता बोंगाडे यांनी त्यांना मिळालेल्या पुरस्कारातील अर्धी रक्कम सुप्रसिद्ध संस्थेच्या सामाजिक कृतज्ञता निधीला देणगी म्हणून जाहीर केली. आपल्या विदर्भातील मातीचा संघर्ष यापुढेही सुरू ठेवण्याचे त्यांचे उद्दिष्ट आहे. आपल्या सत्कारास उत्तर देताना त्यांनी शोषितांचे जगणे किती कठीण असते, याची कितीतरी उदाहरणे उपस्थितांना सांगितली.

           या प्रसंगी स्त्रीमुक्ती संघटनेच्या संस्थापक-अध्यक्षा ज्योती म्हापसेकर, समाजसेवीका अंजली वर्तक, प्रमोद निरगुडकर, इत्यादी मान्यवर मंडळी व्यासपीठावर उपस्थित होती. आज शोषित गरजू महिलांकडे पाहण्याचा समाजाचा दृष्टिकोन अत्यंत संकुचित असल्याचे सांगून त्यात सुधारणा होण्याची अपेक्षा या मान्यवरांनी व्यक्त केली.

           आपल्या भाषणात एका वक्त्यानी एक घटना सांगितली. गोरेगाव येथील हाऊसिंग सोसायटीमध्ये एका कुटुंबाकडे महिला साफसफाईच्या कामाला यायची. ती मुस्लिम समाजाची आहे हे समजल्यावर तीला टिकली लावायला सांगीतले गेले. दुर्दैव म्हणजे तिच्या मालकिणीने नव्हे, तर सोसायटीने हरकत घेतली होती !

           अशा प्रतिकूल परिस्थितीतून पुढे जाणाऱ्या शोषित महिला व त्यांना सक्रिय पाठबळ देऊन अन्यायाविरुद्ध संघर्ष करीत समस्त महिलावर्गास प्रेरणा देणाऱ्या सुजाताताई बोंगाडे आणि त्यांच्या सारख्या लढवय्या महिला कार्यकर्त्यांना माझ्या मनःपूर्वक शुभेच्छा आहेत.

                                 ☘️☘️☘️☘️☘️☘️☘️☘️