💐कथाघर💐

💐कथाघर💐

              हॉस्पिटलमध्ये उपचारासाठी दाखल झालेल्या एका तरुणाच्या अंतर्मनात चाललेली घालमेल व वास्तव घटना चित्रित करणारी ही एक लघुकथा आहे.

               या कथेतील माणसं त्यांच्या भूमिका प्रामाणिकपणे वठवत  असल्याने, आपलं मनही पेशंटप्रमाणे ‘देवमाणसां’ विषयी हळवे होते…….

💐देवमाणसं…...

            सारंगला आज हॉस्पिटलमध्ये ऍडमिट करून घेतलंय. एक महिन्यापासून जी ट्रीटमेंट सुरू झाली, ती संपेचना. तपासणीनंतर  सुरुवातीला त्याला पाच दिवसांची औषधे दिली.

              नंतर सोनोग्राफी, मग रक्ताची तपासणी लघवी, ईसीजी, एक्सरे….....यानंतर पुन्हा ओपीडी. मग सिस्टोस्कोपी, स्पेशल आययु एक्सरे, एंडोस्कोपी.

यापूर्वीची आणखी एक टेस्ट राहिली सांगायची, एचआयव्ही ब्लड टेस्ट. 

सारंग पार हादरून गेला ! रिपोर्ट येईपर्यंत ताणच ताण.

रिपोर्ट नॉर्मल आल्यावर मात्र त्याला हलके वाटले.

अर्थात वेदना देणारी सिस्टोस्कोपी आणि एक्सरेने डोक्याला ताप दिला.

आपला तणावाचा चेहेरा सविता, उल्काताई आणि एकूणच लेले कुटुंबाला पाहवत नाही.

त्यांचे टेन्शन अजून वाढत आहे.

            ‘अगदी छोटेसे ऑपरेशन होणार आहे’, असे हॉस्पिटलचे डॉक्टर्स, नर्सेस, स्टाफ , सगळे सांगताहेत.

            ‘तरी पेशंट चिंतातूर का ?’ हा प्रश्न घरच्यांसह साऱ्यांना पडलाय !

             पण सारंगचे अंतर्मन म्हणतेय- ‘आयुष्यात हॉस्पिटलचे उपचार आपण केलेले नाहीत. ‘

           ‘ डॉक्टर पासून जवळपास आयुष्यभर लांबच राह्यलोय. ‘

           ‘ छोटे इंजेक्शन सोडले तर वेदनामय उपचार कधी घेतलेले नाहीत.’

            ‘ एवढे असूनही हे वेदनामय उपचार आपल्याला टेन्शन मध्ये आणत आहेत ? ‘

            ‘मायेने ही माणसं धावपळ करीत आहेत.’ सारंग सगळं पाहतोय.

            ‘उल्काताई सगळी कामं बाजूला ठेऊन, रजा घेवून, पोराच्या अभ्यासाचा विचार न करता आपल्यासाठी सकाळ संध्याकाळ इथे धडपड करतेय, राबतेय. ‘ तीचे आणि या सगळ्यांचेच चांगले होवो. ‘

            ‘एरव्ही सरकारी हॉस्पिटलमध्ये उपचारासाठी ओळख नसली तर धावपळ वाढते.’

            ‘लायनी लावाव्या लागतात. खर्चही होतो.’

            ‘या ठिकाणी उल्काताईची मैत्रीण सुमती जाधव, इतर स्टाफ नर्सेस, खूप उपयोगी पडताहेत.’

             ‘पण, आजारापायी अशी हॉस्पिटलची वारी करायची पाळी कोणावरही न येवो’.

बेडवर उदास अवस्थेत विचार करत असलेला सारंग मनोमन प्रार्थना करू  लागला.

त्याचे  बुधवारी होणारे स्कोपी ऑपरेशन आज निश्चित झाले.

काल रात्री डॉक्टर्सनी तपासणीनंतर आजची तारीख जाहीर केली होती.

आदल्या रात्री सारंगला थोडी झोप लागली तेवढीच.

 साडेतीन नंतर सारंग जागा झाला.

 अवती भवती शांतता होती.

 सारंग कॉटवर तसाच झोपून राह्यला.

 सकाळ झाली. तो बाथरूम मध्ये गेला.

  सारे विधी आटोपून, गरम पाण्याची आंघोळ केल्यावर सारंगला काहीसे फ्रेश वाटले.

  हॉस्पिटलचा पांढरा शर्ट आणि लेंगा पुन्हा चढवून सारंग कॉटवर बसून राहिला.  

  साडेनऊला डॉक्टर्सचा राऊंड झाला  आणि  सारंगचे टेन्शन वाढले.

  एवढ्यात उल्काताई आली.

 काही तपासण्या झाल्यावर साडेदहाच्या सुमारास सारंगला तयार राहायला सांगितले गेले. 

 मग एक नर्स त्याच्याकडे आली.

 सारंगच्या कमरेवर तीने अँटिबायोटिकचे इंजेक्शन दिले.

           ‘याना आता खायला दिले तर चालेल ना ?, ‘सविताने त्या नर्सला प्रश्न केला.

           ‘हो हो, खाऊद्या त्यांना, ’ नर्स म्हणाली.

घरी बनवून आणलेला उपमा सविताने सारंगपुढे ठेवला. 

          ‘राहूदे, मी नंतर घेतो उपमा ‘ सारंगला काही खायची इच्छा नव्हती.

रेवती आली. तीने आणि  उल्काताईने सारंगला समजावले,

           ‘भावोजी, अहो शरीरात ताकद नको का यायला ? खा आधी ते’.

त्याने आता खाणे सुरू  केले.

          ‘सहाव्या माळ्यावर जायचंय  युरो ओ.टी.ला,’ अशा सूचना थोडया वेळाने मिळाल्या.

लगेच सारंग आणि त्याची माणसं निघाली. ‘ओ.टी.’ आले. आत जाण्यापूर्वी सारंगच्या पायात कापडी मोजे घातले गेले. डोक्यावर ऍप्रन घालण्यात आला. नंतर काही इन्स्ट्रुमेंट्स हाती देऊन नर्सने सारंगला ‘ओ.टी.’ मध्ये पाठवले. 

       ‘केवढे मोठे ऑपरेशन थिएटर हे ? ‘ ‘ओ.टी.’ पाहून सारंग अचंबित झाला.

       ‘अहो, तुमचा लेंगा काढा आणि कॉटवर झोपा पाहू….….’  एका वॉर्डबॉयने सूचना केली.

आता इलाज नव्हता !

त्या अवस्थेत वार्डबॉयने सारंगचे दोन पाय थोडे फाकायला लावले, कॉटच्या दोन्ही बाजूस ते बांधले.

थोडया वेळाने एक डॉक्टर आले. त्यांनी तिथल्या सिस्टरला व स्टाफला जरूर त्या सूचना दिल्या-

       ‘ हे स्कोपीचे ऑपरेशन सक्सेस झाले तर ठीक, नाही तर पेशंटच्या पोटाखाली  एक भोक पाडून लघवी काढावी     

        लागेल. त्यासाठी नळी टाकायचीय. हे पंधरा दिवसांसाठी. ‘

       ‘ मग त्या अवधीत स्कोपीचा मार्ग मोकळा झाला, तर स्कोपीचे ऑपरेशन व्यवस्थित होईल. ’

        ‘ सिस्टर, तुम्ही हे सगळे पेशंटला आणि त्यांच्या माणसांना सांगीतलेत का ? ‘

सिस्टर, स्टाफ आता भांबावून गेल्या !

        ‘ सर, एक मिनिट हं, आलेच मी त्यांना सांगून. ‘ असे डॉक्टरला सांगून सिस्टर लगबगीने बाहेर आल्या.

कॉटवर निपचीत पडलेल्या सारंगने सारे ऐकले आणि तो सुन्न झाला !

‘ओटी’ बाहेर उभ्या असलेल्या  उल्काताई, जाधव स्टाफच्या कानी सिस्टरने हे सारे घातले.

          ‘ अहो, पण हे अगोदर नव्हते सांगितले आम्हाला ?’ उल्काताईंने प्रश्न विचारला.

          ‘हे आधी त्या पेशंटला सांगायला हवे होते. त्याला आता समजवायला हवेय ‘.

  सिस्टर त्यावर काही बोलल्या नाही.

 उल्काताईने लगेच डॉक्टरांची भेट घेतली व त्यांना ही माहिती दिली. ते अचंबीत झाले !

 लगेच त्यांनी ओटीमध्ये असलेल्या सारंगला उठवले. सगळे पेपर्स त्याच्या हाती दिले.

       ‘बाहेर बसा तुम्ही थोडावेळ,’ अशी सूचना केली. सारंग गोंधळून डॉक्टरांकडे पाहू लागला !

 त्यांनी दुसऱ्या पेशंटला ऑपरेशनसाठी आत आणण्याची सूचना नर्सला दिली  आणि ते दुसरीकडे वळले. 

सारंग ‘ओ.टी.’ बाहेर येऊन बसला.

                ‘हे काय चाललंय ?’ सारंगचे मन त्यालाच विचारू  लागले,

                 ‘ स्कोपीचे ऑपरेशन व्यवस्थित नाही झाले, तर चक्क पोटाखाली कापून नळी टाकणार ?’

            ‘आणि पंधरा वीस दिवस आपण त्याच अवस्थेत असणार ?’, मग पुन्हा टेस्टस होतील……’ 

सारंगची उदासी वाढत राह्यली. 

काही वेळाने उल्काताई सारंगकडे आली,

                 ‘  भावोजी, ऐकून घ्या काय ते,’ सारंग आता सावरून बसला.

तीने सारे काही सोप्या भाषेत सारंगला सांगितले.

 त्याला थोडा धीर आला.

                 ‘ही सगळी माणसं करताहेत ते आपल्या चांगल्या साठीच ना ?

असे मनी म्हणून सारंग उद्गारला- ‘ मी तयार आहे आता‘.

                 ‘तुम्ही अनुभवी माणसं आहात. डॉक्टर्स, स्टाफला जे करायचेय ते माझ्या चांगल्या साठीच ना ?’,

            मग होऊ द्या काय ते तुमच्या मताप्रमाणे…..’.

                 ’उल्काताई, जाधव स्टाफ, सविता, रेवती, या साऱ्यांना आता हलके वाटले.

पुन्हा उल्काताईने डॉक्टरांची भेट घेतली. त्यांना सगळे सांगितले.

                 त्यानंतर अर्धा तास थांबावे लागले, कारण दुसरा पेशंट आत आला होता  ऑपरेशनसाठी.

तो पेशंट बाहेर आल्यावर काही वेळातच सारंगला आत न्यायला नर्स आली.

पुन्हा ‘ओ.टी. ‘त आल्यावर सारंग उदास झाला.

वॉर्डबॉयने सारंगला मागच्या प्रमाणे सुचना दिल्या.

सारंग तयारी करून कॉटवर निपचित पडून राह्यला.

मग  डॉक्टरसह सगळ्यांच्या हालचाली पुन्हा सुरू  झाल्या.

तीन-चार नर्सेस हसत गप्पा मारीत स्कोपी ऑपरेशनची तयारी करू  लागल्या.

          ‘एक पुरुष निर्वस्त्र अवस्थेत इथं कॉटवर पडलाय, पेशंट असला तरी तो पुरुष आहे. ‘

          ‘त्या तरुण नर्सेसना काहीच भावना नसतील ? त्यांना  संकोच नाही वाटणार ?’

          ‘काय वाटेल त्यांना असे काम करताना ? अशा परिस्थितीत त्या काम नीट करतील ?’

           ‘किती त्रास होत असेल त्यांना ?…….’

   वर छताकडे नजर करून कॉटवर पडलेला सारंग सगळ्यांचे आवाज ऐकत हे प्रश्न स्वतःलाच विचारु लागला !

 इतक्यात एका नर्सने सारंगच्या लघवी मार्गाला मेडिकल जेली क्रीम लावली, तो भाग सुन्न व्हावा म्हणून !

   सारंगला स्वतःची शरम वाटली.’आपण किती चुकीचा विचार करीत होतो !’

  ती नर्स आणि सगळा स्टाफ त्याला देवासारखा वाटू लागला.

                ‘ आपली भाव-भावना बाजूस ठेऊन निव्वळ कर्तव्यभावनेने पेशंटच्या आरोग्यासाठी,

  त्याची सेवा करणारी ही सगळी मंडळी देवमाणसं नव्हेत ?’

           ‘आपण मात्र असा विकृत विचार करणारे दुष्ट आहोत ‘. असा विचार करीत पुन्हा पुन्हा

  सारंग स्वतःला दोष देऊ लागला.

आता स्कोपी ऑपरेशनचे काम सुरू  झाले.

  सारंगच्या लघवी मार्गात, आत खोलवर काहीतरी जात असल्याची जाणीव त्याला व्हायला लागली.

  अगदी आत वेदनाही जाणवू लागली.  सारंग वर बघत मनी देवाचा धावा करू लागला.

                ‘तुम्ही श्वास एकदम घ्या आणि एकदम सोडा पाहू’ एका नर्सने मोठ्या आवाजात त्याला सांगितले.

   दुसरी नर्स म्हणाली, ‘झाले झाले, थोडे राह्यलेय आता……’

   काही क्षणांनी डॉक्टर बोलले-‘ आता स्कोपी ऑपरेशन ओके झालेय….…’

   एका नर्सने सारंगजवळ येऊन त्याला सांगितले,  ’झाली तुमची स्कोपी’.

   त्याचे मन बरेच हलके झाले. वेदना कमी होऊ लागल्या.

            ‘ थँक्स, सिस्टर ‘ सारंग त्यांना कृतज्ञतेने म्हणाला.

   वर बघत त्याने देवाचे आभार मानले,आणि म्हणाला-’सुटलो बुवा एकदाचा’.

            ‘सिस्टर, या पेशंटला न्या आता बाहेर‘, डॉक्टरने आवाज दिला.

       प्रचंड थकलेल्या सारंगने लगबगीने लेंगा बांधला.

       लघवीची कॅथरेटर नळी आणि पिशवी हाती धरून तो तयार झाला.

       एका वॉर्डबॉयने सारंगला हाताला धरुन सांभाळीत बाहेर दुसऱ्या कक्षात आणले.

                 ’ बसा त्या बाकावर ‘, एवढे सांगून वॉर्डबॉय पुन्हा आत गेला.

       बाहेर बाकावर सारंग बसला आणि त्याला गहिवरून आले.

                 ‘आपली माणसं बाहेर ताटकळत बसून राहिलीत. त्यांची किती घालमेल झाली असेल ?’

         ‘ओ.टी.’तल्या एका नर्सने उल्काताईला भेटून सगळे कळवले असावे,

कारण उल्काताई आत ‘ओ.टी.’ मध्ये जाऊन  डॉक्टरांना भेटून सारंगकडे आली.

ती आनंदाने सारंगला सांगायला लागली, ‘ भावोजी, अगदी व्यवस्थित ऑपरेशन झालेय तुमचे.  मला डॉक्टरांनी तसे सांगितलंय.  आता कुठली काळजी नाही  करायची तुम्ही ‘

इतक्यात एक वॉर्डबॉय व्हील चेअर घेऊन आला, त्याने सारंगला म्हटले, ’ चला आता वॉर्डमध्ये ‘

मग सारंग व्हीलचेअरवर बसला.

‘ओ.टी.’च्या बाहेरील हॉलमध्ये सविता, रेवती, जाधव स्टाफ थांबल्या होत्य

उल्काताई त्यांच्यापाशी गेली. तीचा हसरा चेहरा पाहून सगळे आनंदले.

सारा ताफा आता वॉर्डमध्ये दाखल झाला.

सारंगचा सगळा ताण निघून गेला होता.  पण चेहेऱ्यावर असलेला थकवा त्याला लपवता येत नव्हता.

सविताने त्याला धीर देत  कॉटवर बसवले  व म्हणाली, ‘काही वेळ आडवे व्हा तुम्ही. आराम करा. तुम्हाला चहा, दूध देतील ते घ्या…..’

सारंग तीच्याकडे मायेनं पहात कॉटवर निवांत पडून राहीला.

लगेच एक आयाबाई आली. तीने ग्लासातून गरम चहा आणि ब्रेड सारंगला दिले.   

तिकडे उल्काताई, रेवती वॉर्डच्या सिस्टर्सशी संपर्क साधून काही माहिती घेत होत्या.

सविताही तिकडे गेली.  उल्काताईने पुढची कामे सवितेला सांगायला सुरुवात केली,

              ‘ हे बघ सविता, सगळे ठीक झालेय. टेन्शन नको घेऊ. मी औषधे कशी-किती घ्यायची ते तुला नंतर सांगते.’

तीला थांबवित जाधव स्टाफ म्हणाल्या- ‘आधी सगळे कॅन्टीनला चला पाहू. तुम्ही सकाळपासून खूप धावताय.’

              ‘तेथे काही खाऊन घ्या. पेशंटलाही थोडावेळ विश्रांती मिळेल……..’

              ’हो, हो, चला जाऊ कॅन्टीनला, तेथे काय ते बोलूया.’ 

उल्काताई एवढे बोलून साऱ्याना घेऊन कॅन्टीनला निघाली.

तासाभराच्या विश्रांतीनंतर सारंगला हुशारी आली. त्याला उठून बसावेसे वाटले.

जवळपास असलेल्या सविताला विचारावे म्हणून त्याने वळून पाहिले, तर कोणीच नव्हते जवळ !

थोडावेळ सारंग तसाच पडून राहिला.

             ‘कुठे गेली असतील ही माणसं ? आपल्या भोवती सकाळपासून राबणारी माणसं खाणंपिणं बाजूला ठेवून आलीत,’

              ‘  निव्वळ आपल्या सेवेसाठी. !’

            ‘ हॉस्पिटलमध्ये आपल्यावर उपचार व सेवा करणारा प्रत्येक जण  आपल्याला जसा देवमाणूस वाटतो, ‘

            ‘ तशीच ही माणसं नव्हेत का ? आपली पत्नी  आणि इथे राबणारे आपले आप्त,  ही सगळीच माणसं भली आहेत. देव माणसंच आहेत ती आपल्यासाठी ………’

  हा विचार करता करता सारंगला कधी गाढ झोप लागली ते कळलेच नाही !

               ‘ अहो, उठा उठा, किती गाढ झोपून राहिलात भावोजी ? ‘

  छान विश्रांती मिळाल्याने सारंग निर्धास्त झोपला होता. उल्काताईच्या आवाजाने त्याला जाग आली. 

  सारंग उत्साहाने उठून बसला  आणि  आपल्याकडे मायेने पाहणाऱ्या या सगळ्या देव माणसांना त्याने नम्रतेने हात जोडले !

                                                                :::::::::::::::::::::::