🌹🌹मनातलं जनांत🌹🌹

            साहित्यिक आणि लक्षवेधी व्यक्तींच्या स्वाक्षरी घेऊन त्या संग्रही ठेवणे हा माझा आवडता छंद होता. तो आता जुना झालाय. म्हणजे जवळपास बंद झालाय. आता आठवण झाली की स्वाक्षरीची डायरी उघडून मी त्यातल्या स्वाक्षऱ्या बघतो अन् हरकून जातो.

            स्वाक्षरी एवढेच सुविचारांवरही माझे प्रेम आहे. कोठे फलकावर सुविचार-सुभाषितं दिसली की ती वाचतो. ती मला भावतात………..

🌹सुविचार-सुभाषिते आणि संत विचार🌹

            सहज फिरता चालताना वाटेत दिसणारी ट्रकसारखी वाहने, देवालये, समाजमंदिरे, संस्कार केंद्रे, कॉलेजचे आवार, तसेच एस टी डेपो, धर्मशाळा, आश्रमशाळा, कुणाकुणाची निवासस्थाने, काही कार्यालयातले सूचना फलक, इत्यादींवर लिहिलेली सुविचार-सुभाषितं आपले लक्ष सहज वेधून घेतात.

            मुंबईतील एका स्मशानभूमीत लिहिलेला एक सुविचार माझ्या कायम स्मरणात राहिलाय. ‘येथ पर्यंत आपण आमची साथसंगत केलीत, या बद्दल आपले आभारी आहोत, येथून पुढची वाटचाल आमची आम्हालाच करावी लागणार आहे.’ पृथ्वीतळ सोडणाऱ्या मानवाचे हे बोल वाचताना माझे मन दुःखी कष्टी होते.

             उदाहरणादाखल, हे सुविचार पहा : ---

“*जे कुणी खूप सहन केले, खूप सहन केले असे ओरडून सांगतात, ते खरे तर जगाकडून सहानुभूती मिळवत असतात. जो सहन करतो, तो कधी बोलत नाही. व.पु.काळे

*काही माणसं कवी असतात, पण ते कधीही कविता लिहित नाहीत. अमृता प्रीतम

*शपथ घेणं जड जात नाही, ती पाळणे जड जाते. स्वातंत्र्यवीर सावरकर.

*कल्पनाशक्ती नसलेली व्यक्ती भरारी घेऊ शकत नाही. महंमद अली

*आयुष्यात यशाच्या पायऱ्या चढत असताना वाटेत भेटणाऱ्या लोकांशी चांगले वागा. कारण खाली उतरताना तेच लोक तुम्हाला पुन्हा भेटणार आहेत. विल्सन मिझनेर

*प्रत्येकजण चंद्रासारखा असतो. तशीच त्याची एक काळी बाजू असते. जी तो कोणासमोरही उघड करीत नाही. मार्क ट्वेन

*हजारो योद्यांवर विजय मिळविण्यापेक्षा स्वतःवर विजय मिळविणे अधिक अवघड असते. गौतम बुद्ध.

*बुद्दीमान पित्याने आपल्या मुलांना चांगल्या गोष्टीच शिकविल्या पाहिजेत. कारण नीतिमान आणि ज्ञानी लोकच सर्वत्र वंदनीय असतात. चाणक्य.

*शिक्षण म्हणजे स्वतःच्याच अज्ञानाची होत गेलेली ओळख. विल ड्युरांट.

*मनुष्याचे जीवन एखाद्या महानदीसारखे असते. जे आपल्या प्रवाहानुसार नवनव्या दिशांना स्वतःचा मार्ग तयार करते. रवींद्रनाथ टागोर.

*दूरमुखलेल्या सत्यापेक्षा हसतमुख असत्य मानवी मनाला जास्त प्रिय असते. बा. भ. बोरकर

*आयुष्य हे जगून समजतं, नुसती पुस्तकं वाचून समजत नाही. आचार्य प्र. के. अत्रे

*माणसाचे तीन सर्वात मोठे शत्रू आहेत...आळस, अज्ञान आणि अंधश्रद्धा. आचार्य विनोबा भावे

*मोठी माणसे व छोटी मुले यांना जोडणारा एक पूल म्हणजे खेळकरपणा होय. वि.स.खांडेकर

*माझ्या मते कुठलेही मूल नापास होऊ शकत नाही. कुणाचं लक्ष चित्रकलेत असतं तर कुणाचं खेळात. फक्त त्यांचे गुणमापन करणारी आपली परीक्षापद्धतीच तोकडी पडते. त्यामुळे मुलं नापास होतात. गुलजार

*कोणतीही विद्या ही एखाद्या रोपासारखी असते. तिला निष्ठेचे खत व मनाच्या एकाग्रतेचे पाणी मिळाले तरच ती वाढते. शिवाजी सावंत

*समजावण्यापेक्षा समजून घेण्यामध्ये खरी परीक्षा असते. कारण समजवण्यासाठी अनुभवाचा कस लागतो, तर समजून घेण्यासाठी मनाचा मोठेपणा लागतो. पु.ल. देशपांडे.

*जगातील कुठलीच गोष्ट परिपुर्ण नाही. परमेश्वरानं सोनं निर्माण केलं. चाफ्याची फुलं सुद्दा त्यानंच निर्माण केली. मग त्याला सोन्याला चाफ्याचा वास नसता का देता आला ? अपूर्णतेतही काही मजा आहेच की. व.पु.काळे. ”

          वाचलेत हे  ? थोर व्यक्ती आणि मान्यवरांनी लिहिलेले हे सु-विचार किती छान आहेत !

          आता हे अज्ञात लेखकांचे सुविचार बघा : --

“ *द्वेषाचे विष लवकर अंगात आणि मनात भिनतं. प्रेमाच्या सुगंधाचा वास ज्ञात व्हायला मात्र उशीर लागतो.

*कमी बोला, नेमके बोला आणि हळू बोला, म्हणजे लोक तुमचे बोलणे ऐकण्यास उत्सुक असतील.

*कुणाचेच अनुकरण करू नका. फक्त सगळ्यांकडून थोडे थोडे शिकून घ्या.

*पुस्तके असे शिक्षक आहेत, जे कष्ट न देता, टीका न करता तसेच परीक्षा न घेता आपल्याला शिक्षण देतात.

*केवळ ज्ञान असून उपयोग नाही. ते कसे आणि केव्हा वापरायचे याचेही ज्ञान हवे.

*लेखनावर एकदा बंधन आले की लेखन मरते. लेखन मेले की विचार मरतात आणि विचार मेले की संस्कृती धोक्यात येते नि विकृतीला आरंभ होतो.

*नैराश्य हे तलवारीवर साचलेल्या धुळीसारखे असते. धूळ झटकली तलवार पुन्हा धारदार होतेच.

*मी ‘या’ पंथाचा आहे, तो ‘त्या’ पंथाचा आहे, असे म्हणून थांबू नका, तर ‘सर्व पंथ देवाचेच आहेत’, हे लक्षात घेऊन व्यापक व्हा, म्हणजे देवाच्या जवळ जाल.’

*प्रेम आणि परमेश्वर दिसत नाही. फक्त अनुभूती मिळते.

*संगीत आणि कला मी कोण आहे हे विसरायला लावते.

*गुरु शिष्याला शिकवत नसतो, तो त्याला घडवतो.

*आनंद हा चंदनासारखा असतो. त्याचा टिळा दुसऱ्याला लावताना आपली बोटेही सुगंधाने माखून निघतात.”

             सुविचार-सुभाषितं वाचणारे काहीजण हरतऱ्हेची शेरेबाजी करतात. ते ऐकताना मन खट्टू होते. या सुविचारातील अक्षरांचा गैरअर्थ काढून कुणी मोकळे होतात, तर काहीजण सुविचार वाचताना विकट हास्य करतात ! जणू देखणे मयूर नृत्य पाहताना आपले सुळेरी दात बाहेर काढून विकृत हसणारे लाल डोळ्यांचे राक्षसच !

             विशेष म्हणजे हे विकृत हास्य फक्त मला ऐकू येते ! सुविचार-सुभाषितं निर्माण करणारा लेखक साहित्यिक आणि खडूने ते फलकावर लिहिणारा रंगवणारा लेखनिक हे दोन्हीही निर्माते अशावेळी तेथे नसतात. ते या विकृत हास्य शेरेबाजीने किती बरे उदास होतील ? अशा राक्षसांचा मी धिक्कार करतो. त्याशिवाय मी दुसरे काय करणार ?

             उदास असताना हे सर्व सुविचार खऱ्या स्नेह्यासारखी माझी सोबत करतात. माझे खचलेपण सुविचारांमुळे काही अंशी तरी कमी होते.

             काही सुविचार मात्र मला संभ्रमित करतात, : --

“ *कष्ट केल्याने दारिद्र्य उरत नाही, धर्म केल्याने पाप उरत नाही. मौन बाळगल्याने कलह उरत नाही. चाणक्य.

*सवाल फक्त दुःखी, हताश, विवीध माणसांना जगण्याची प्रेरणा देण्याचाच आहे. माणसांना अंधारात शब्दांचा प्रकाश देणे हे कवी आणि साहित्याचे काम आहे. सुरेश भट.

*साहसांना कधीही नाही म्हणू नका, अन्यथा तुम्हाला एका निरस आयुष्याचे नेतृत्व करावे लागेल.

*मांजर काळे आहे की पांढरे यापेक्षा ते उंदीर पकडते की नाही याला जास्त महत्त्व आहे,

*प्रेमाला नेमाची गरज नाही, वियोग सहन होत नाही ते प्रेम शेवटी कुणाला तरी गंडवून आपले इस्पित साध्य करण्याची कला म्हणजेच राजकारण आहे.”

               हे सुविचार वाचल्यानंतर अंतर्मन मला बजावते, ‘हे बघ यातले काय घ्यायचे व काय टाकायचे. ते तू स्वतः ठरव.’ मग मला हलके वाटते. मी अंतर्मनाचा आदर करतो व तसा वागतो.

              असे असूनही, सुविचार-सुभाषितांची संगत लाभताना आपल्या संतांचे विचार मला भावतात, किंबहुना ते जास्त जवळचे वाटतात. संतश्रेष्ठ ज्ञानेश्वर, संत तुकोबाराय, नामदेव महाराज, बहिणाई, संत एकनाथ, कबीर, समर्थ रामदास स्वामी, गाडगे महाराज, राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराज, शेगावचे गजानन महाराज, गोंदवलेकर महाराज, ……. भली मोठी यादी होईल या देवतुल्य संत महंतांच्या नावाची !

              आपली प्रत्येक सकाळ प्रसन्न आणि भावपूर्ण व्हावी म्हणून या श्रेष्ठींचे हरिपाठ, प्रवचन, संकीर्तन, अभंग आणि मनाचे श्लोक नित्य श्रवण करणारा मी भाग्यवंत आहे. हे संत विचार ऐकून ऊर्जा मिळविण्याचे माझे भाग्य यापुढेही कायम रहावे, आणि असे श्रवण भाग्य तुम्हास देखील लाभावे ही परमेश्वराकडे प्रार्थना आहे………..

                 :::::::::::::::::::::::